Od dość dawna wisiał (i wciąż wisi) w szkicowniku tekst poświęcony rozważaniom, czy sprytfon w rękach Polaka-szaraka jest w stanie zastąpić prawilny aparat fotograficzny. Dobrze, że się nie spieszyłem, bo wraz z upływem czasu moje doświadczenia się zmieniają, więc musiałbym kilka razy zmieniać zdanie. Nie tak dawno wpadł mi w ręce najnowszy produkt marki Apple — iPhone 18 Pro, przy pomocy którego fotografowanie wygląda (przynajmniej na papierze) dość obiecująco — zatem pozwolę sobie podzielić się z P.T. Osobami Czytelniczymi krótkim i niewprawnym testem z punktu widzenia przeciętnego pstrykacza (z pewnymi ambicjami, acz znającego swoje ograniczenia).

Przewijając mocno do przodu (ogólne dywagacje pozostawię sobie na ten drugi tekst): nowość w kontekście robienia zdjęć urządzeniem marki Apple to przede wszystkim główny obiektyw wyposażony w mechanizm zmiennej przysłony.
Bez wdawania się w nieistotne detale, bo to przecież nie jest wykład z zakresu optyki czy techniki fotograficznej: jak sama nazwa wskazuje przysłona w obiektywie służy do jego przysłaniania, powodując zmniejszanie ilości światła padającej na materiał światłoczuły (na matrycę w w aparatach cyfrowych). Ubocznym skutkiem jest pewne polepszenie jakości obrazu (upraszczając: każdy obiektyw najlepiej pracuje po lekkim przymknięciu) oraz zwiększenie głębi ostrości1.

W iPhone 18 Pro w zmienną, sześciolistkową przysłoną wyposażony jest główny, tj. ten szerokokątny, o ekwiwalencie ogniskowej 24 mm, obiektyw. Fotografując na standardowym ustawieniu użytkownik ma możliwość ręcznego wyboru jej otworu w zakresie od f/1,48, poprzez f/1,8 i f/2,8, aż do f/4. Zmienna przysłona to w sprytfonach rzadkość — żaden iPhone jak dotąd nie był w takie rozwiązanie wyposażony — po co robić sobie taki projektowy ambaras, skoro większość użytkowników najwyraźniej tego nie potrzebuje?

Apple swoją koncepcję zmiennej przysłony w iPhone 18 Pro ogrywa marketingowo w następujący sposób:
- przysłona f/1,48 to „maksymalne naświetlenie”, dzięki któremu jest „wyższa wydajność” aparatu przy słabym świetle,
- przysłona f/1,8 to wartość domyślna, „elastycznie zrównoważona” (dla jasności: algorytm ustawień automatycznych iPhone 18 Pro preferuje to ustawienie — jeśli nie jest ciemno lub użytkownik niczego sam nie przestawi, aparat sam wybierze tę przysłonę),
- przysłona f/2,8 to „większa głębia ostrości” — przymykając przysłonę (a więc zmniejszając jej otwór) możemy łatwiej uchwycić przedmioty znajdujące się na pierwszym i dalszym planie,
- przysłona f/4 to nie tylko maksymalna głębia ostrości, ale przede wszystkim zadziwiające „artystyczne efekty” — na przykład „poświata emitowana przez jasne światło”.

Zacznę od końca, bo owe artystyczne efekty mają w sobie tyle artyzmu co kryształki Svarowskiego. Maksymalnie przymknięta przysłona zawsze — zawsze, nie tylko w przypadku aparatu fotograficznego dostępnego w iPhone 18 Pro — daje efekt gwiazdek promieniście rozchodzących się od znajdującego się w kadrze źródła mocnego, punktowego światła. To przecież stary jak świat (starszy niż wynalazek Józefa Niépce’a i Ludwika Daguerre’a) skutek dyfrakcji światła (ugięcia na krawędzi przysłony), który jest tym bardziej widoczny, im mniejszy jest otworek, przez który światło musi się przedostać. Jeśli ktoś jeszcze wierzy w cuda, polecam mędrca szkiełko i oko: obiektyw o ogniskowej 6,93 mm2 przymknięty do wartości f/4 „zostawia” światłu otwór o średnicy 1,725 mm, jeśli porównamy to z dającym analogiczny kąt widzenia „prawdziwym” (tj. małoobrazkowym) obiektywem 24 mm — podobny rozmiar „dziury” uzyskamy przy przysłonie f/143.

Jak to wygląda w praktyce, można zobaczyć na załączonych obrazkach… no cóż, efekt może wydawać się dość szokujący, ale na dłuższą metę taka imho odpustowa estetyka byłaby dość męcząca. Pamiętajmy też, że przy określonej ilości światła przymykanie obiektywu oznacza konieczność wydłużenia czasu naświetlania (gdzie każdy skok o 1 EV, czyli jedną „pełną” przysłonę wydłuża go dwukrotnie) lub dwukrotnego zwiększenia czułości (wartości ISO). W pierwszym przypadku rośnie ryzyko poruszenia obrazu, w drugim spada jego jakość, rosną szumy, etc., przez co lecą detale — istnieją co najmniej poszlaki, by twierdzić, że fotografując „osiemnastką” przy przysłonie f/4 musimy się z tym pogodzić. Jeśli będziemy oglądać zdjęcie na maluśkim ekraniku, to może być pomijalne, ale jak ktoś wydaje sześć tysięcy na urządzenie z napisem „Pro”, może będzie chciał czasem zobaczyć swoje zdjęcie w powiększeniu?



Rozsądniej sprawy się mają na przeciwnym biegunie, bo choć wartość przysłony f/1,48 to praktycznie tyle samo ile jest w iPhone 14 (sic!)4, to przecież większy otwór oznacza więcej światła, a więc możliwość ustawienia krótszego czasu naświetlania i/lub niższego ISO. Rośnie ryzyko utraty głębi ostrości (o tym więcej za moment), no i każdy wie, że żadne szkło otwarte na maksa nie pracuje najlepiej — stąd algorytm aparatu iPhone 18 Pro stara się, o ile warunki pozwalają, przymknąć przysłonę do f/1,8.

Co do głębi ostrości: przyznam, że odkąd pstrykam sprytfonem niespecjalnie na ten parametr narzekałem, ponieważ przy ogniskowej rzędu 4-6 mm ostre wydaje się wszystko5, zaś większym problemem jest wytworzenie sztucznego bokehu… Jednak wzór na obliczanie głębi ostrości jest nieubłagany (to też zwykła fizyka), więc nie ma bata: ogólnie zakres głębi ostrości jest na tyle duży, że trudności można się spodziewać przy próbie wyizolowania głównego przedmiotu od tła. Tutaj możliwość preselekcji przysłony może się przydać… ale na ile w rzeczywistości się przydaje, postaram się znaleźć odpowiedź w przyszłości.

Tak czy inaczej fotografowanie iPhone 18 Pro jest równie łatwe i przyjemne jak każdym innym smartfonem. Jak model serii Pro, ma trzy obiektywy, potrafi zapisywać zdjęcia w formacie ProRAW, jak każdy sprzęt marki Apple w nieprzyzwoicie łatwy i wygodny sposób integruje się z resztą ekosystemu. Oczywiście jest też bardzo drogi — za sześć tysięcy można kupić Canona EOS R7 z pokaźnym zómem, który powinien robić o niebo lepsze zdjęcia (ale nie zawsze będzie robił! — no i nie starczy na tragarza, który będzie to dźwigał) — ale jak to zwykle bywa: są plusy, są i minusy, a zawsze jest coś-za-coś.
[Ten test fotografowania iPhone 18 Pro będzie, w miarę możności, rozwijany]
- W uproszczeniu głębia ostrości to „jak daleko i jak blisko od aparatu wszystko będzie ostre”. Wartość ta zależna jest od ogniskowej obiektywu, ustawionej przysłony i odległości ostrzenia — w uproszczeniu można powiedzieć, że obiektyw o krótkiej ogniskowej zawsze będzie dawał większą głębię ostrości, a po wybraniu „większej” przysłony (czyli mniejszego otworu, przez który wlatuje światło) — jeszcze większy. Na m4/3 miałem ultraszerokokątny obiektyw 9 mm, więc 6,93 mm z iPhone 18 Pro uważam za ogniskową mikroskopijną. ↩︎
- Dokładnie 6,93 mm — dla porównania główny obiektyw iPhone 17 Pro ma ogniskową 6,76 mm — ergo tu już jest wskazówka, że moduł fotograficzny zmienił się bardziej, niż mówi o tym sama firma oraz gdzieś tam podawany taki sam rozmiar matrycy dla obu modeli (1/1,3″). ↩︎
- Jeśli ktoś nie pamięta lub nie kojarzy: średnicę otworu przysłony otrzymujemy dzieląc ogniskową obiektywu (np. 24 mm) przez wartość przysłony (tj. np. 4, 8, 11, 22, etc.,etc.). ↩︎
- Coś za coś: główny aparat (ten o ekwiwalencie 26 mm) ma ogniskową 5,7 mm — i to jest znów czysta fizyka, bo jeśli chce się do relatywnie płaskiego i niewielkiego korpusu zmieścić większą matrycę, to nie można przesadzać z wielkością soczewki — zwłaszcza, że w iPhonach serii Pro jest ich aż trzy. ↩︎
- Na m4/3 miałem ultraszerokokątny obiektyw 9 mm (przy matrycy 17×13 mm ogniskowa standardowa to 25 mm), więc 6,93 mm z iPhone 18 Pro uważam za ogniskową mikroskopijną. ↩︎
(fot. Olgierd Rudak, CC BY-SA 4.0)