A skoro kilka dni temu był krótki tekst o Pokoju, dziś czas na kilka zdjęć prezentujących to, co zostało po Festung Hanstholm — jeszcze jednym „oczku” w łańcuchu hitlerowskich umocnień wybudowanych na zachodnim wybrzeżu Europy.
Dla przypomnienia: liczący sobie kilka tysięcy kilometrów Wał Atlantycki (Atlantikwall) miał bronić dostępu do niemieckich włości przed ewentualną lecz niewyobrażalną inwazją Aliantów… Jak wiemy niewyobrażalne stało się realne, po Tysiącletniej Rzeszy została kupa gruzów — i upstrzone pozwalanymi bunkrami plaże w Danii.
Położone położone na północnym krańcu tego, co dziś stanowi park narodowy Thy, fortyfikacje Festung Hanstholm składały się z trzech podstawowych elementów:
Bateria Hanstholm I
Ukryta wśród wydmowatych łąk kilometr z haczykiem na południe od serca twierdzy, utworzona wiosną 1940 r., bateria Hanstholm I wyposażona była w cztery, pochodzące jeszcze sprzed Wielkiej Wojny, 170-milimetrowe działa. Po dodaniu szybkostrzelnych Flaków oraz radarów typu Würzburg-Riese i Freya, przejęła rolę baterii obrony przeciwlotniczej obsadzonej przez ok. dwustu żołnierzy.
Dziś Hanstholm I służy tylko jako atrakcja turystyczna i przedsmak Festung Hanstholm: labirynt ścieżek łączących bunkry to niezłe miejsce na spacer (z czworonogiem, acz nie tylko).
Obiekt można zwiedzać za darmo, parking na kilka aut znajduje się przy szosie prowadzącej wzdłuż brzegu morza, drugi, nieco mniejszy, za bunkrami (oba oczywiście gratis — jak większość na zachodnim wybrzeżu Jutlandii).
Stützpunkt Vigsø
Położona kilka kilometrów na wschód od miasta Hansholm, w zagłębieniu zatoki Vigsø Bugt, bateria artylerii nadbrzeżnej Vigsø chroniła prawą flankę Festung Hanstholm1. Początkowo wyposażona w cztery działa kalibru 105 mm, od 1942 r. Organizacja Todta zaczęła rozwijać jej umocnienia — z czasem wzniesiono blisko pięćdziesiąt bunkrów różnego przeznaczenia, w tym kilka wciąż zjawiskowych bunkrów obserwacyjnych R636 i Regelbau R671.
Kilkadziesiąt lat po wojnie Vigsø Batteri wyglądają szczególnie zadziwiająco: większość bunkrów spoczywa w morskiej wodzie, a rozbijające się o nie fale przypominają, że zachodnia część Jutlandii wciąż zmaga się z erozją.
Oczywiście na plaży w Vigsø można robić to wszystko, co zwykle robi się na plaży.
Bateria artylerii nadbrzeżnej Hanstholm II
Rdzeniem Festung Hanstholm jest położona na wniesieniu, z którego do dziś roztacza się świetny widok na cały port, bateria artylerii nadbrzeżnej Hanstholm II. Uzbrojona w cztery stanowiska potężnych morskich dział kalibru 380 mm (amunicja do takiej armaty ważyła od pół tony do 800 kg2 — na terenie warowni przewożono je funkcjonującą do dziś kolejką wąskotorową) o zasięgu kilkudziesięciu kilometrów mogła, wraz z położonym na norweskim wybrzeżu bliźniaczą twierdzą Vara, przykryć ogniem okręty próbujące przedrzeć się przez Skagerrak lub podejść do brzegu Jutlandii.
Hanstholm II jest największą, acz zdecydowanie nie najbardziej spektakularną, częścią umocnień wokół miasta. Na terenie znajduje się muzeum (dostępu doń strzegą automaty biletowe), jednak zarówno parking jak i możliwość połażenia po całym wzniesieniu są darmowe. Uwaga: wąskotorówka wciąż jeździ — teraz wozi turystów, nie pociski — więc przechodząc przez tory warto uważać na lokomotywkę!
A na zakończenie krótki filmik drżącą ręką skręcony na plaży w Vigsø.
Dla chętnych lub zainteresowanych poszukiwaniem śladów II wojny światowej w Danii — garść odnośników: bateria Hanstholm I, twierdza Hanstholm II, bateria Vigsø.
- Dygresja z nieco innej beczki: to właśnie wśród bunkrów w Vigsø nakręcono film „Gang Olsena jedzie to Jutlandii” (’Olsen-Banden i Jylland’). ↩︎
- Źródła podają, że 15-metrowej długości wycior do lufy takiej armaty obsługiwało dwunastu artylerzystów Wehrmachtu. ↩︎
(fot. Olgierd Rudak, CC BY-SA 4.0)