A gdyby Cię, P.T. Czytelniku lub P.T. Czytelniczko, mniejszym lub większym przypadkiem zawiało do naszej, polskiej, dolnośląskiej krainy zamków i pałaców, i gdybyś przypadkiem odwiedził Goszcz… W Goszczu polecam pałac rodu von Reichenbach-Goschütz — ale przecież nie tylko.
W kwestii formalnej: Goszcz to nieduża i niebrzydka wieś położna w gminie Twardogóra, jakieś trzy kwadranse autem od Wrocławia. Wikipedia podaje, że przez wiek z okładem cieszył się prawami miejskimi, lecz utracił je w tym samym roku, w którym Prusy podbiły Śląsk1… przypadek? być może.
Etymologię nazwy Goszcz wywodzi się od polskiego wyrazu „gościniec / gość”, stąd też w dawnych dokumentach bywa określany mianem Gościec, acz przez kolejne lata znany był jako Goschütz. To podobna historia jak z tą Kopanicą, która dziś figuruje na planie Berlina jako Köpenick
Właścicielami Goszcza przez przeszło dwa stulecia była śląska rodzina von Reichenbach-Goschütz. Ta historia zaczęła się od Heinricha Leopolda grafa von Reichenbach-Goschütz, który na początku XVIII wieku kupił miejscowość na siedzibę rodu — udało mu się nawet dla swojego dominium uzyskać status władzy państwowej (Freie Standesherrschaft — wszakże mówimy o jakże podzielonych, aż do roku 1871, a nawet dłużej, ziemiach niemieckich) — i wybudował piękny pałac… Ten po kilku latach strawiły płomienie, więc w jego miejsce powstał nowy, jeszcze piękniejszy i bardziej okazały.
Zbudowany na planie czworoboku, z okazałym dziedzińcem otoczonym oficyną mieszkalną, stajnią i budynkiem bramnym, z pięknym parkiem, pałac w Goszczu przetrwał kolejne dwa stulecia; gdyby istniał, zapewne byłby określany jako perełka baroku. Niestety, kolejny pożar w 1947 r. doprowadził obiekt do pogłębiającej się ruiny… Na szczęście po latach władze gminy dostrzegły, że trafiła im się nie lada atrakcja — po rewitalizacji do formy „zachowanej ruiny”, na wzór bardziej znanego pałacu von Hatzfeldów w Żmigrodzie, uratowano go przed katastrofą.
W Goszczu warto zobaczyć nie tylko pałac. Godny uwagi jest przecież imponujący — nieczynny, bo do niedawna też kompletna ruina, od kilku lat w renowacji — zabytkowy kościół ewangelicki, także ufundowany przez von Reichenbach-Goschützów. Ówcześnie służył jako przypałacowa świątynia, dziś zdaje się pełnić jakieś funkcje kulturalne — nie wiem, nie sprawdzałem.
A o rzut beretem od pałacu i kościoła, czyli w odległości nieprzekraczającej możliwości przeciętnego polskiego turysty — protestancki cmentarz, którego ozdobą jest mauzoleum von Reichenbach oraz „prywatny”, rodzinny Kriegendenkmal upamiętniający śmierć kilku członków rodu na frontach Wielkiej Wojny.
Goszcz na pewno warto odwiedzić, nie tylko przez przypadek — przeto dla chętnych i zainteresowanych rzut oka na mapę tego rewiru.
(wszystkie zdjęcia fot. Olgierd Rudak, CC BY-SA 4.0)
- polska Wiki podaje, że Goszcz był miastem od 1638 r., acz prawa miejskie uzyskał w 1686 r., w Wikipedii niemieckiej znajdujemy datę 1689… i bądź tu człowieku mądry ↩︎