Rozpoczęty dawno temu, nigdy nieukończony, serial poświęcony podwrocławskim rewirom, w które śmiało i z powodzeniem można wyskoczyć z psem, wciąż cieszy się niewielkim, lecz stałym zainteresowaniem P.T. Czytelników tamtejszego „Czasopisma”… A ponieważ zawsze chciałem sprawdzić, czy naprawdę nie da się dwa razy wejść do tej samej wody, dziś czas na powrót z zaświatów, czyli kilka słów (i kilka zdjęć) o podwrocławskiej przyrodniczej jaką jest użytek ekologiczny — zbiorniki wodne na Janówku.
W kwestii formalnej: użytek ekologiczny zbiorniki wodne na Janówku to obszar o powierzchni 7,52 ha obejmujący dwa stawy (z czego jeden prawie niewidoczny) i fragment lasu położony na wrocławskim osiedlu Pracze Odrzańskie. (Janówek jest niezamieszkałą, peryferyjną częścią tego osiedla, znaną (?) mieszkańcom Wrocławia głównie z tego, iż znajduje się tam oczyszczalnia ścieków). Powołany uchwałą Rady Miejskiej Wrocławia z 2002 r., aktualnie podstawą prawną jego funkcjonowania jest uchwała sprzed czterech lat1.
Gwoli wyjaśnienia: zgodnie z ustawą o ochronie przyrody użytek ekologiczny to „zasługujące na ochronę pozostałości ekosystemów mających znaczenie dla zachowania różnorodności biologicznej”. Mogą się nań składać np. kępy drzew, bagna, torfowiska, wydmy, starorzecza, skarpy, siedliska przyrodnicze oraz stanowiska rzadkich lub chronionych roślin, zwierząt i grzybów, a także naturalne zbiorniki wodne. Ustanowienie użytku ekologicznego wymaga podjęcia przez radę gminy — sprawy ochrony przyrody zaliczane są do zadań własnych gminy — stosownej uchwały.
Dygresja, która może być niezłą ciekawostką: ten długi staw na zdjęciach to nic innego jak starorzecze Odry, „odcięte” i pozostawione przy okazji jakichś tam starodawnych prac przy regulacji rzeki. Nie da się ukryć, że Odra we Wrocławiu prawie w ani jednym miejscu nie płynie swoim naturalnym korytem, a co się pod koniec dziewiętnastego wieku powyprawiało — nie na wyspie Mandø, lecz w tych rewirach — postaram się napisać w tekście poświęconym Lasowi Rędzińskiemu (jeśli tylko go kiedyś napiszę i nie zapomnę, że „obiecałem”).
Użytek ekologiczny to stosunkowo „lajtowa” forma ochrony przyrody, w szczególności restrykcje nie obejmują wchodzenia z psem (w przeciwieństwie do np. rezerwatu, por. „Rezerwat przyrody „Las Pilczycki im. Prof. Dariusza Tarnawskiego””).. A że na Janówek mamy tam stosunkowo niedaleko, trudno się dziwić, że byliśmy tam — z czworołapną kumpelą — dziesiątki, jeśli nie setki razy. Wiosną, latem, jesienią, zimą, na przednówku i przedwiośniu, rano, przed południem, a nawet wieczorem (raczej nie w nocy), przy pogodzie i niepogodzie, w skwarze i w ulewie, etc.,etc.
Leśne stawy na Janówku to także dobre miejsce, by schłodzić futrzaka w upalny letni dzień, bo przecież dla mnie jest ważne, ten to miejsce jednym z nielicznych, które Kuata zaakceptowała jako strefę kąpielową, zaś w chłodniejszy dzień cały ten las okazuje znakomitym miejscem na lepszy weekendowy spacer (por. „Peryferie Wrocławia z psem. Część I: północny-zachód (Maślice, Pracze, Leśnica, Janówek)”).
Na koniec godzi się zadać istotne pytanie: czy tekst poświęcony peryferiom Wrocławia, od którego dzieli mnie kilka przystanków autobusowych (i jakieś pół godziny marszu z pętli linii 103), to żart i kpina z P.T. Czytelników „Radości Ubitych Dróg”? Otóż nie, ponieważ (wciąż wykuwające się) założenie jest takie, że opisuję tutaj tylko podróży w niebywałe miejsca (najlepiej takie, w które nikt inny nie pojedzie — żeby nie dało się moich rewelacji zweryfikować).
Chociaż więc na pewno nie nazwę lasu i starorzecza na Janówku wielką atrakcją turystyczną, to jednak stay tuned!
I jeszcze tradycyjnie nieprofesjonalny, na szczęście też niepretensjonalny, filmik dokumentujący urokliwość miejsca.
Zbiorniki wodne na Janówku znajdują się na północno-zachodnich obrzeżach Wrocławia, zaś chętnym lub zainteresowanym — nie tylko grzybobraniem — proponuję rzut okiem na mapę:
- Uchwała nr LIII/1451/22 z 26 maja 2022 r. Rady Miejskiej Wrocławia w/s użytku ekologicznego — dwóch zbiorników wodnych wraz z otaczającym terenem leśnym położonych na terenie Janówka, obręb Pracze Odrzańskie (Dz.Urz. Woj. dolnośląskiego z 2022 r. poz. 3195) ↩︎
(fot. i wideo Olgierd Rudak, CC BY-SA 4.0)